Réasúnaíocht
Cuireann staidéar na nuatheangacha iasachta ar chumas an scoláire tógáil ar an bhfoghlaim teanga a rinne sé sa bhunscoil agus tuilleadh forbartha a dhéanamh ar a scileanna i dteangacha a úsáid agus ar thaitneamh a bhaint as teangacha a úsáid. Tá fáil ag gach scoláire ar fhoghlaim teanga, rud a chuireann lena fhás cognaÃoch, pearsanta agus sóisialta ach feabhas a chur ar a scileanna cumarsáideacha agus smaointeoireachta agus ar a rannpháirtÃocht i sochaà dhomhanda. Chomh maith leis sin, tá an cumas chun cumarsáid a dhéanamh sa mháthairtheanga agus i dteangacha iasachta i measc na n-ocht bprÃomhinniúlacht d’fhoghlaim ar feadh an tsaoil a shainaithin an tAontas Eorpach agus an Chomhairle Eorpach sa bhliain 20061.
ForbraÃtear feasacht ghinearálta an scoláire ar theangacha de bharr foghlaim teanga. FeabhsaÃonn sà an cumas atá aige chun anailÃs a dhéanamh ar an dóigh a n-oibrÃonn teanga, chun comparáid a dhéanamh idir teangacha agus chun machnamh a dhéanamh ar an dóigh a bhfoghlaimÃonn sé teangacha. BÃonn tionchar dearfach aige sin ar a scileanna céad teanga agus ar a fhoghlaim teanga amach anseo.
Agus teangacha iasachta á bhfoghlaim ag an scoláire, forbraÃonn sé na scileanna labhartha, éisteachta, léitheoireachta, agus scrÃbhneoireachta sa sprioctheanga go comhtháite trà bheith rannpháirteach go gnÃomhach i ngnÃomhaÃochtaà agus i dtascanna2 ach úsáid a bhaint as na ceithre mhodh cumarsáide (gabhchumas, táirgeadh, idirghnÃomhú agus
Idirghabháil
nuair atáthar ag úsáid scileanna agus straitéisà idirghabhála, feidhmÃonn an t-úsáideoir/foghlaimeoir mar ghnÃomhaire sóisialta a chruthaÃonn droichid agus a chabhraÃonn chun brà a chruthú nó a chur in iúl, uaireanta laistigh den teanga chéanna, uaireanta ó theanga amháin go teanga eile (idirghabháil trasteanga). DÃrÃtear ar ról na teanga i bpróisis ar nós spás agus coinnÃollacha a chruthú don chumarsáid agus/nó foghlaim, comhoibriú chun brà nua a thógáil, daoine eile a spreagadh chun brà nua a thógáil nó a thuiscint, agus eolas nua a chur ar aghaidh i bhfoirm chuÃ. Is féidir an comhthéacs a bheith sóisialta, oideolaÃoch, cultúrtha, teangeolaÃoch nó gairmiúil.
). Mar thoradh air sin, is le neamhspleáchas, le muinÃn agus le cruthaitheacht nÃos mó a dhéanann sé cumarsáid. Ós rud é gur gnÃomhaÃocht shóisialta agus gnÃomhaÃocht phearsanta atá san fhoghlaim agus mar gur cuid lárnach de theanga à cumarsáid, is iomaà deis atá ag an scoláire agus é ag foghlaim teangacha oibriú le daoine eile ar mhaithe lena scileanna teanga a fhorbairt agus spriocanna cuà a bhaint amach.
Gné bhunúsach de theangacha is ea go dtugtar deis don scoláire teacht ar shaolta nua agus ar bhealaà difriúla smaointeoireachta leo. Tugtar léargas nÃos fearr ar an saol don scoláire agus cuirtear ar a chumas scil foghlama ar feadh an tsaoil a fhorbairt le haghaidh oideachais, fóillÃochta agus oibre, agus dearcadh dearfach a fhorbairt i leith teangacha agus cultúr eile. BÃonn ról tábhachtach ag teicneolaÃochtaà digiteacha i bhfoghlaim teanga agus in úsáid teanga a dhéanamh nÃos éasca agus nÃos taitneamhaà d’fhoghlaimeoirà ach teacht ar fhaisnéis agus ar chumarsáid le daoine a éascú ar fud an domhain.
Tá daoine óga in Éirinn ag fás anÃos i sochaà dhinimiciúil, a bhfuil
Réimse
Is ionann agus na hearnálacha leathana, a bhaineann le foghlaim agus úsáid teanga, den saol sóisialta ina bhfeidhmÃmid. Is iad na prÃomhchatagóirà a sainaithnÃodh sa FTCE ná na réimsà oideachais, gairme, poiblà agus pearsanta, ach nà mheastar go bhfuil an réimse gairme bainteach go dÃreach le riachtanais foghlama teanga an scoláire sa tsraith shóisearach.
leathan teangacha agus cultúr inti. Cuirtear cur chuige ilteangach i leith na foghlama teanga chun cinn sa tsonraÃocht seo, ina mbaineann an scoláire leas as a acmhainnà agus a thaithà theangeolaÃoch agus chultúrtha féin uile chun páirt iomlán a ghlacadh i gcomhthéacsanna sóisialta agus oideachais. Leagtar béim sa chur chuige seo ar thaithà an duine aonair ar an teanga, agus de réir mar a mhéadaÃtear an taithà ar an teanga ina comhthéacsanna cultúrtha, ó theanga an bhaile go teanga an phobail i gcoitinne, go teangacha na ndaoine eile, nà choinnÃonn an fhoghlaimeoir na teangacha sin i ranna difriúla den inchinn go docht. Ina ionad sin, cruthaÃtear inniúlacht chumarsáideach, a gcuireann an t-eolas uilig léi, agus ina mbÃonn na teangacha fite fuaite ina chéile. Nà bhÃonn na cultúir éagsúla (náisiúnta, réigiúnach, sóisialta), a bhfuil fáil ag an bhfoghlaimeoir orthu, taobh le taobh agus sin amháin; déantar comparáid agus codarsnacht eatarthu agus idirghnÃomhaÃonn siad go gnÃomhach chun inniúlacht shaibhrithe, chomhtháite ilchultúrtha a tháirgeadh3.
DeimhnÃtear na buntáistà a bhaineann leis an dátheangachas agus leis an
Ilteangachas
Stór focal teangeolaÃoch dinimiciúil agus forbartha de chuid an úsáideora/fhoghlaimeora aonair is ea ilteangachas ina dtarraingÃonn sé ar a acmhainnà agus a thaithà theangeolaÃoch agus chultúrtha féin chun páirt nÃos iomláine a ghlacadh i gcomhthéacsanna sóisialta agus oideachais.
i staidéir a rinneadh go dtà seo. Is fearr feidhmÃocht an scoláire a fuair blaiseadh d’fhoghlaim teanga sna luathbhlianta ná feidhmÃocht an scoláire sin nach bhfuair an blaiseadh sin. Nà hé amháin go mbaineann an fheidhmÃocht sin le scileanna ó bhéal, baineann sà leis an matamaitic freisin. Taispeánann sé cineálacha feabhsaithe cumais i réimsà amhail réiteach fadhbanna, iltascáil, cruthaitheacht agus aitheantas patrún4. FeabhsaÃtear forbairt chognaÃoch an scoláire freisin leis an eolas soch-chultúrtha agus leis an bhfeasacht idirchultúrtha a fhorbraÃtear. ForbraÃonn an scoláire tuiscint nÃos cuimsithà ar a chultúr féin agus léirthuiscint aige don éagsúlacht ach machnamh a dhéanamh ar chultúir eile agus comparáidà a dhéanamh.
Cuireadh cur chuige coiteann i bhfeidhm chun an tsonraÃocht a fhorbairt le haghaidh Nuatheangacha Iasachta na Sraithe Sóisearaà (NTISS) do na ceithre theanga churaclaim Fraincis, Gearmáinis, Iodáilis agus Spáinnis chun tacú le teagasc, foghlaim agus measúnú. Féach na haguisÃnà le haghaidh tuilleadh tacaÃochtaÃ.
1. Moladh 2006/962/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Nollaig 2006 ar
InniúlachtaÃ
Suim an eolais, na scileanna, na saintréithe, na dtréithe pearsantachta agus na meonta a mbaintear leas astu chun gach cineál gnÃmh a dhéanamh, lena n‑áirÃtear gnÃomhaÃochtaà teanga. (Comhairle na hEorpa, FTCE. 2001, lch 9)
lárnacha d’fhoghlaim ar feadh an tsaoil [Iris Oifigiúil L 394 an 30.12.2006].
2. Is féidir sainmhÃnithe ar na prÃomhthéarmaà a fháil sa Ghluais Téarmaà in AguisÃn A. Cuireadh lÃne faoi na prÃomhthéarmaà ar fud an doiciméid seo agus tá siad hipearnasctha leis an nGluais in AguisÃn A.
3.
CVFTCE
An Fráma Tagartha Comónta Eorpach: FoilsÃodh An tImleabhar a ghabhann le Foghlaim, Teagasc, Measúnú in 2020. Cuireann sé leis an FTCE bunúil agus nuashonraÃonn sé é leis na tuairisceoirà breise agus teanga nuashonruithe chun eochairchoincheapa a shoiléiriú agus tuairisceoirà bunúla na bliana 2001 a ionadú.
, Comhairle na hEorpa, 2020, lch 123.
4. Féach GarcÃa, Ofelia (2009). Bilingual Education in the 21st Century: A Global Perspective. Malden, MA agus Oxford, an RÃocht Aontaithe: Wiley-Blackwell. lgh. 93-108.