Struchtúr abairte agus gnásanna cló

Baineann an páiste triail as comharthaí, as siombailí agus as téacs chun cumarsáid a dhéanamh.

Úsáideann an páiste cruthanna agus iad ag tarraingt marcanna chun cumarsáid a dhéanamh.

Déanann an páiste idirdhealú idir litreacha agus pictiúir.

Déanann an páiste idirdhealú idir léitheoireacht agus scríbhneoireacht agus scríobhann ó chlé go deas, ó bhun go barr, leathanach ar leathanach.

Úsáideann an páiste ord ceart na bhfocal cuid den am, struchtúr abairte agus litreacha, spásanna, focail, abairtí agus lánstadanna agus tosaíonn ar cheannlitreacha a úsáid go cuí.

Aithníonn an páiste go bhfuil tréithe ar leith i scríobh na Gaeilge, síntí fada, séimhiú, urú srl.

Tréithe Breise Gaeilge:
Aithníonn an páiste go n-athraíonn focail de réir struchtúr abairte.

Úsáideann an páiste ord ceart na bhfocal, struchtúr abairte, ceannlitreacha agus abairtí iomlána.

Úsáideann an páiste comharthaí ceiste, bunnascaigh, an aimsir cheart den bhriathar cuid den am, agus tosaíonn ar pharagraif a úsáid.

Tréithe Breise Gaeilge:
Tosaíonn an páiste ag úsáid comhréir Comhréir
Tagraíonn comhréir do na rialacha ar faoina réir a gcuirtear focail in ord, a leagtar amach abairtí agus a socraítear an gaol idir fhocail. Is í an chomhréir a thugann le  fios cé na leaganacha d’fhocail agus de fhrásaí atá inghlactha nó atá ceart de réir na gramadaí, agus cé na leaganacha nach bhfuil. Comhréir a thugtar ar na rialacha a chinneann foirm nó struchtúr abairte. Rialacha iad seo a chinneann ord na bhfocal, na bhfrásaí agus na gclásal; eagar na habairte; agus an gaol idir fhocail, aicmí focal, agus eilimintí eile den abairt. chuí don Ghaeilge.

Úsáideann an páiste comharthaí athfhriotail, comharthaí uaillbhreasa, roinnt paragraf agus  nascaigh Nascaigh
Nascaigh is ea focail a nascann ailt agus abairtí le chéile go loighciúil, bunaithe ar ghaol ama, cúis agus éifeacht, comparáid nó rud a chur leis. Nascann nascaigh smaointe le chéile agus taispeánann siad loighic an eolais. Acmhainní tábhachtacha is ea nascaigh chun téacsanna a chomhtháthú. Is féidir gaolta loighciúla a ghrúpáil mar seo a leanas:
am – chun am a léiriú nó smaointe a chur in ord (m.sh. an chéad, an dara, an chéad cheann eile)
cúis – chun cúis agus éifeacht a thaispeáint (m.sh. toisc, le haghaidh, mar sin)
eolas a chur leis – (m.sh. chomh maith leis sin, freisin, rud eile de, ina theannta sin)
comparáideach – (m.sh. de rogha air sin, mar mhalairt air sin)
coinníollach / faomhach – chun coinníoll a leagan síos nó rud a ghéilleadh (m.sh. mar sin féin, cé)
ag soiléiriú – (m.sh. déanta na fírinne, mar shampla)  agus úsáideann an aimsir cheart den bhriathar níos minice.

Úsáideann an páiste camóga, paragraif,  abairtí comhshuite Abairtí comhshuite
Bíonn dhá chlásal neamhspleácha in abairt chomhshuite, agus iad nasctha ag comhordaitheoir. Seo a leanas na comhordaitheoirí: toisc, agus, ná, ach, nó, fós, mar sin. Ach amháin i gcás abairtí gearra, cuirtear camóg roimh an gcomhordaitheoir i gcónaí chun dhá chlásal neamhspleácha a chur le chéile, m.sh. Bhí Peadar ag imirt peile, mar sin chuaigh Máire ag siopadóireacht.  agus casta, agus aimsirí briathra cearta den chuid is mó.

Tréithe Breise Gaeilge:
Úsáideann an páiste comhréir Comhréir
Tagraíonn comhréir do na rialacha ar faoina réir a gcuirtear focail in ord, a leagtar amach abairtí agus a socraítear an gaol idir fhocail. Is í an chomhréir a thugann le  fios cé na leaganacha d’fhocail agus de fhrásaí atá inghlactha nó atá ceart de réir na gramadaí, agus cé na leaganacha nach bhfuil. Comhréir a thugtar ar na rialacha a chinneann foirm nó struchtúr abairte. Rialacha iad seo a chinneann ord na bhfocal, na bhfrásaí agus na gclásal; eagar na habairte; agus an gaol idir fhocail, aicmí focal, agus eilimintí eile den abairt. chuí don Ghaeilge. 

Úsáideann an páiste réimse leathan gnásanna cló Gnásanna cló
Nósanna cló a nglactar leo go forleathan chun téacs scríofa a chur i láthair agus a eagrú iad gnásanna cló a úsáidtear ionas go mbeidh an téacs intuigthe ag gach léitheoir go seasta agus go héasca. Ina measc áirítear:
go mbíonn teachtaireacht á hiompar ag an bhfocal clóite
go léitear ó chlé go deas
go léitear ó bharr an leathanaigh go dtí a bhun
scuab fillte
spásáil, ceannlitriú, gramadach agus poncaíocht chuí
I measc na ngnásanna digiteacha áirítear:
scrollú
svaidhpeáil ó chlé go deas
go léitear ó bharr an scáileáin go dtí a bhun. (ina measc, idirstad, leathstad, dais, fleiscín srl.).

Fiosraíonn an páiste an chaoi a gcuidíonn gnásanna cló Gnásanna cló
Nósanna cló a nglactar leo go forleathan chun téacs scríofa a chur i láthair agus a eagrú iad gnásanna cló a úsáidtear ionas go mbeidh an téacs intuigthe ag gach léitheoir go seasta agus go héasca. Ina measc áirítear:
go mbíonn teachtaireacht á hiompar ag an bhfocal clóite
go léitear ó chlé go deas
go léitear ó bharr an leathanaigh go dtí a bhun
scuab fillte
spásáil, ceannlitriú, gramadach agus poncaíocht chuí
I measc na ngnásanna digiteacha áirítear:
scrollú
svaidhpeáil ó chlé go deas
go léitear ó bharr an scáileáin go dtí a bhun. agus struchtúr abairte linn ciall a bhaint as téacs agus teachtaireacht a chur in iúl.

Aithníonn an páiste go bhfuil difríochtaí idir struchtúr na Gaeilge, struchtúr an Bhéarla, agus an struchtúr a bhíonn i dteangacha eile.

Léiríonn an páiste go dtuigeann sé go bhfuil difríochtaí idir gnásanna cló Gnásanna cló
Nósanna cló a nglactar leo go forleathan chun téacs scríofa a chur i láthair agus a eagrú iad gnásanna cló a úsáidtear ionas go mbeidh an téacs intuigthe ag gach léitheoir go seasta agus go héasca. Ina measc áirítear:
go mbíonn teachtaireacht á hiompar ag an bhfocal clóite
go léitear ó chlé go deas
go léitear ó bharr an leathanaigh go dtí a bhun
scuab fillte
spásáil, ceannlitriú, gramadach agus poncaíocht chuí
I measc na ngnásanna digiteacha áirítear:
scrollú
svaidhpeáil ó chlé go deas
go léitear ó bharr an scáileáin go dtí a bhun. i dteangacha éagsúla agus leas á bhaint aige as uirlisí digiteacha (e.g. é, β, ϋ, ѐ srl.).

Roghnaíonn an páiste gnásanna cló Gnásanna cló
Nósanna cló a nglactar leo go forleathan chun téacs scríofa a chur i láthair agus a eagrú iad gnásanna cló a úsáidtear ionas go mbeidh an téacs intuigthe ag gach léitheoir go seasta agus go héasca. Ina measc áirítear:
go mbíonn teachtaireacht á hiompar ag an bhfocal clóite
go léitear ó chlé go deas
go léitear ó bharr an leathanaigh go dtí a bhun
scuab fillte
spásáil, ceannlitriú, gramadach agus poncaíocht chuí
I measc na ngnásanna digiteacha áirítear:
scrollú
svaidhpeáil ó chlé go deas
go léitear ó bharr an scáileáin go dtí a bhun. agus struchtúr abairte cuí chun go gcuideoidh sé le daoine ciall a bhaint as téacs agus chun teachtaireacht a chur in iúl.

Tugann an páiste míniú agus údar leis na roghanna sin.

Déanann an páiste plé ar struchtúr abairte na Gaeilge, an Bhéarla agus teangacha eile.

Léiríonn an páiste go dtuigeann sé an tionchar a bhíonn ag cineálacha éagsúla abairte (cineál abairte agus fad na habairte) ar an téacs a bhíonn á chruthú aige.