Snáithe: Éisteacht
Snáithaonad: Ag cothú spéise
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
- éisteacht leis an nGaeilge á húsáid go teagmhasach neamhfhoirmiúil mar ghnáththeanga chumarsáide an ranga agus na scoile
- éisteacht le cuairteoirí chuig an rang
ag beannú, ag tabhairt teachtaireachtaí
- éisteacht le hábhar tarraingteach agus é a thuiscint ag leibhéal bunúsach
rainn thaitneamhacha, scéalta,
gníomhamhráin, amhráin saothair
- éisteacht le guthanna eile chomh maith leis an múinteoir
téipeanna éisteachta, dlúthcheirníní
scéalta áitiúla dúchasacha agus
idirnáisiúnta
teilifís, físeáin
cláir le puipéid, cartúin
sceitsí gearra
- rogha a dhéanamh ó am go ham faoin ábhar éisteachta.
Snáithaonad: Ag tuiscint teanga
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
Cumas agus muinín
- éisteacht leis an nGaeilge á labhairt i rith an lae go léir agus éisteacht le frásaí faoi leith a úsáidtear go rialta
ag dul amach ag am lóin
‘Cé leis an bosca lóin seo?’
ag teacht isteach
‘Is féidir libh suí síos. Tógaigí amach …
Cuirigí isteach …’
- éisteacht go muiníneach agus cabhair a fháil ó leideanna éagsúla
geáitsí: na méara, an ceann, na súile
tuin: ceisteanna nó léiriú mothúchán
- cluichí éisteachta a imirt
éisteacht agus aithint nó taispeáint
éisteacht agus aimsiú
cur síos ar dhuine nó rud agus é a aimsiú i
bpictiúr
éisteacht agus meaitseáil
snap agus bingo le pictiúir
- éisteacht agus treoracha an mhúinteora a leanúint
éisteacht agus dathú
éisteacht agus tarraingt
deir Ó Grádaigh
‘Sín amach do lámh’
gluaiseacht le ceol
na méara, na lámha, na cosa
Samhlaíocht agus mothúcháin
- éisteacht le treoracha ón múinteoir agus mím a dhéanamh chun na mothúcháin a léiriú
eagla, fearg, áthas, brón, grá, fuacht, teas
- éisteacht leis an nGaeilge i gcomhthéacsanna cultúrtha
scéalta gearra traidisiúnta
rainn dhúchasacha le blas an cheantair
Ghaeltachta
amhráin Ghaeilge
Oíche Shamhna
traidisiúin na háite
Lá Fhéile Pádraig.
Snáithe: Labhairt
Snáithaonad: Ag cothú spéise
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
- tabhairt faoi labhairt na Gaeilge i rith an lae sa rang agus ar fud na scoile chun gnáthriachtanais chumarsáide a chomhlíonadh
caidreamh sóisialta a dhéanamh
beannú, slán, aird a lorg, glaoch ar
dhuine,
buíochas a ghabháil
frásaí faoi leith ag am lóin, am rolla, ag
teacht isteach ar maidin, ag dul abhaile
tráthnóna
- an Ghaeilge a labhairt i gcomhthéacsanna cultúrtha
rainn agus rímeanna ón traidisiún
daoine a roghnú i gcomhair cluichí
rainn scipeála
Oíche Shamhna
an chailleach, hata, clóca, scuab
tumadh don úll
guí nuair a ligtear sraoth
‘Dia linn!’
Is féidir spéis na bpáistí a chothú freisin trí rainn, amhráin, sceitsí agus drámaí. Féach Ag úsáid teanga: Samhlaíocht agus mothúcháin thíos.
Snáithaonad: Ag úsáid teanga
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
Cumas agus muinín
- úsáid a bhaint as geáitsí agus tuin na cainte chun cabhrú le cumarsáid éifeachtach
an ceann a chroitheadh, a chlaonadh
mar fhreagra ar cheist dhiúltach nó
dhearfach
méara a úsáid
i gcomhair uimhreacha
chun rud a thaispeáint
tuin i gceisteanna agus i bhfreagraí
Mise? (suas). Is ea, tusa! (anuas)
- nuacht shimplí a thabhairt
ag tarraingt ar thaithí phearsanta
tarlúintí sa bhaile agus go háitiúil
- sainfhoclóir na dtéamaí a úsáid le cabhair áiseanna mar phictiúir, bréagáin agus ábhar dílis
- focail fhrithchiallacha a thomhas le mím
beag, mór, fuar, te, lán, folamh, fada, gearr,
bog, crua, sean, óg, gortaithe, lúfar
- cluichí teanga a imirt
aithint agus labhairt
‘Cé mise?’
aimsiú agus labhairt
‘Feicim le mo shúilín’
aimsiú na ndifríochtaí
difríochtaí móra idir dhá phictiúr shimplí
meaitseáil agus labhairt
snap!
pictiúir a chur in ord agus scéal a chumadh
gníomhú agus labhairt
mím agus tomhas ó dhaoine eile
liostú
éadaí, bréagáin, sceanra, gréithe
‘Faigh an focal corr’
- abairtí a chumadh agus abairtí simplí a cheangal trí úsáid a bhaint as focail cheanglaitheacha
agus, nó, ach
- daoine agus rudaí a chomhaireamh
- páirt a ghlacadh i gcleachtaí teanga agus foghraíochta a chabhraíonn leis an líofacht
rainn, focail sheafóideacha, rabhlóga ansimplí
Samhlaíocht agus mothúcháin
- caint faoi mhothúcháin agus faoi mhianta
breith linbh, lá breithe, saoire
- rainn le hathrá agus rithim chinnte a aithris
- amhráin a chanadh
gníomhamhráin, amhráin saothair le curfá
- scéalta aitheanta a chloisteáil agus páirt a ghlacadh san athrá nó i ndrámaí simplí bunaithe orthu
‘an Buachaillín Sinséir’, ‘an Tornapa Mór’,
‘Cochaillín Dearg’
- súgradh agus spraoi leis an teanga
fuaimeanna ón timpeallacht áitiúil a aithint
agus a athchruthú
‘Deir an bhó … deir an chaora ...’
- rólghlacadh a chleachtadh ag leibhéil shimplí i suímh shamhlaíocha
sa bhaile, ar scoil, sa bhialann, sa siopa.
Snáithe: Léitheoireacht
Snáithaonad: Ag cothú fonn léitheoireachta
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
- léitheoireacht a shamhlú le taitneamh trí éisteacht le scéalta agus dánta tarraingteacha á léamh os ard ag an múinteoir
- feidhmiú mar léitheoir trí leabhair a láimhseáil agus féachaint tríothu
pictiúrleabhair, cartúin, páipéir ghrinn
- taithí a fháil ar an bhfocal scríofa sa timpeallacht, go háirithe sa seomra ranga, agus a thuiscint go bhfuil brí leis
fógraí sa seomra ranga
lipéid le haghaidh rudaí sa seomra ranga
lipéid ar shaothair ealaíne.
Snáithaonad: Ag tuiscint teanga
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
- a thuiscint gur gníomhaíocht í an léitheoireacht ar féidir í a roinnt le daoine eile
- a thuiscint go bhfuil teachtaireacht i dtéacs
- stór de ghnáthfhocail inléite a chur le chéile óna t(h)aithí ar théacs sa timpeallacht agus ar leabhair
- a bhfuil á léamh aige/aici a thuiscint
mím, ceisteanna, freagraí
- an téarmaíocht ar leith a bhaineann le léitheoireacht agus le leabhair a chloisteáil agus a thuiscint
‘Féach/amharc ar an bpictiúr ar leathanach
a dó!’
teideal, clúdach, leathanach, líne, focal
clé/deas, barr/bun, tús/deireadh
- téacs a aithint ón leagan amach
ticéad, leabhar, cartún, cárta lá breithe
- clár cuimsitheach réamhléitheoireachta a leanúint
pictiúrleabhair
cluichí meaitseála
pictiúr le pictiúr
pictiúr le pictiúr agus focal
focal le focal
pictiúir a chur in ord
luaschártaí
frásachártaí, abairtchártaí
- cumas géaréisteachta i leith fuaimeanna na Gaeilge a chothú
túslitreacha
b-ord, b-uachaill, b-osca
an chuid d’fhocal a dhéanann rím leis an
gcuid chéanna d’fhocail eile
b-án, l-án, sl-án
- aird a dhíriú ar na fuaimeanna difriúla atá ag gutaí gearra agus ag gutaí fada i bhfocail
na—ná, do—dó, muc—múch, le—mé, i—í
- an ceangal idir na fuaimeanna agus litreacha scríofa a aithint
- litreacha na haibítre a aithint agus a ainmniú.
Snáithaonad: Ag úsáid teanga
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
Cumas agus muinín
- a (h)ainm féin a aithint agus a léamh
- léitheoireacht a chleachtadh trí ‘leabhair mhóra’ a léamh in éineacht leis an múinteoir
- léamh i gcomhpháirt le duine eile
páiste eile, an múinteoir, tuismitheoir
- páirt a ghlacadh i gcluichí léitheoireachta
snap, dúradáin
Samhlaíocht agus mothúcháin
- éisteacht le scéalta agus rainn shimplí á léamh ag an múinteoir
- ábhar simplí samhlaíoch léitheoireachta a léamh
pictiúir, scéal simplí, rann,
sraith pictiúr ag insint scéil
- léamh i gcomhthéacsanna cultúrtha
cártaí d’ócáidí áirithe a aithint ó na pictiúir
Lá Fhéile Pádraig
an Nollaig
Lá Fhéile Vailintín.
Snáithe: Scríbhneoireacht
Snáithaonad: Ag cothú fonn scríbhneoireachta
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
- a thuiscint gur féidir cumarsáid a dhéanamh trí phictiúir a tharraingt agus trí mheán na scríbhneoireachta
- taithí a fháil ar réimse leathan téacsanna sa timpeallacht, go háirithe sa seomra ranga
leabhair shimplí
lipéid ar rudaí sa seomra ranga
póstaeir
- taithí a fháil ar atmaisféar ranga a léiríonn meas ar an bhfocal scríofa agus a chuireann luach ar dhea-iarrachtaí scríbhneoireachta
obair an pháiste ar taispeáint
- aischothú dearfach a fháil ar obair phearsanta
ón múinteoir, ó pháistí eile, ó chuairteoirí
- an múinteoir a fheiceáil ag scríobh agus ag baint sásaimh as.
Snáithaonad: Ag úsáid teanga
Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste
Cumas agus muinín
- tuiscint a fháil ar ‘clé/deas’ agus ar ‘barr/bun’
scrábadh, patrún a leanúint agus a
chríochnú
- cabhair a lorg ón múinteoir
- cleachtaí peannaireachta a dhéanamh le huirlisí scríbhneoireachta
suí i gceart
greim sásúil ar uirlisí scríbhneoireachta a
fhorbairt
litirphatrúin ar pháipéar agus i ngaineamh
litreacha, uimhreacha agus focail
- na litreacha aonair a ainmniú agus cabhair a fháil chun iad a scríobh
litreacha réamhdhéanta, marla, gaineamh
- scríobh do léitheoirí nó d’éisteoirí éagsúla
é/í féin, múinteoir, páistí eile, an teaghlach,
cuairteoirí
- a (h)ainm féin a scríobh
- lipéid, comharthaí agus fógraí a chóipeáil agus a scríobh
don bhord dúlra, ón timpeallacht, ainm na
scoile
- cleachtaí a bhaineann le tús na scríbhneoireachta a dhéanamh
ag meaitseáil abairt le pictiúr agus á scríobh
ag cumadh abairtí as focalchártaí nó as
frásachártaí agus á scríobh
- liosta focal a scríobh
liosta siopadóireachta
bréagáin don Nollaig
- tuiscint a fháil ar cheannlitreacha, ar chás beag agus ar an lánstad
- abairtí a chóipeáil, a iomlánú agus a scríobh
focal in easnamh ó abairt iomlán
bolgáin chainte a líonadh
- nuacht shimplí a chóipeáil agus a scríobh
- scríobh faoi phictiúir
lipéid, abairtí a chóipeáil
- scríbhneoireacht fheidhmiúil a chleachtadh agus cumarsáid a dhéanamh
cártaí d’ócáidí áirithe a chóipeáil
- focail a scríobh ó chuimhne
- tús a chur le litriú focal simplí
Samhlaíocht agus mothúcháin
- pictiúir a tharraingt de rudaí a thaitníonn nó nach dtaitníonn leis/léi agus lipéid a chur orthu
- pictiúir a tharraingt a léiríonn mothúcháin agus na céadfaí agus lipéid a chur orthu
áthas, brón, grá
radharc, éisteacht, tart, fuacht
- scríobh i gcomhthéacsanna cultúrtha
Oíche Shamhna
pictiúir agus lipéid dóibh.