Tá an córas measúnachta thíos bunaithe ar na cuspóirf múinteoireachta agus ar na haidhmeanna uile a ghabhann leis an siollabas seo. Tugtar aitheantas s a chóras seo do ha scileanna teanga go léir (idir scileanna ginchumais agus scileanna gabhchumais) agus cuirtear béim chuf orthu.
San ábhar teanga a iarrfar ar na daltaí a ionramháil s a Bhéaltriail, s a Triail Chluastuisceana agus ar Scrúdpháipéar I, beidh na Topaicí atá tiostaithe s a Siollabas (gnéithe den Chultúr Gaelach ina measc) san áireamh. Tástálfar ar Scrúdpháipéar I1 a bhfuil de shamplaí as litríocht ha Gaeilge le saothrú ag ha daltaí (móide Stair ha Gaeilge i gcás lucht Ardleibhéil).
Nóta: Is é 600 marc an t-iomlán don Scrúdú.
A. Labhairt ha Gaeilge (An Bhéaltriail) (150 marc)
- Déanfar tástáil ar chumas labhartha agus cumarsáide na ndaltaí trf mheán na Gaeilge s a Bhéaltriail.
- Triail chomónta a bheidh ann don Ghnáthleibhéal agus don Ardleibhéal.
- Beidh na mfreanna seo a leanas sa triail:
(a) Léamh/aithris filiochta: larrfar ar an dalta 10 Ifne nó mar sin (as a chéile) a Iéamh n...ó a aithris as dán amháin a roghnóidh an scrúdaitheoir as na cúig dhán atá sa chnuasach dualgais filíochta do lucht Gnáthleibhéil agus Ardleibhéil.
(b) Léamh próis : larrfar ar an dalta sliocht gairid amháin a Iéamh as liosta sleachta ón gcnuasach dualgais próis do lucht Gnáthleibhéil agus Ardleibhéil. Beidh an liosta sleachta sin réamhullmhaithe ag an dalta (cuirfear na sonraf uile faoin liosta sin chuig na scoileanna in am trátha). Nf chuirfear aon cheisteanna tuisceana ar an sliocht próis sin.
Nóta: Maidir le (a) agus (b) thuas, ni gá in aon chor go mbeadh iarracht an dalta de réir chóras foghraiochta ha canúna atá sa dán nó sa sliocht. Is éard atá tábhachtach ná an iarracht a bheith fogharchruinn, rithimchruinn, agus sothuigthe don scrúdaitheoir mar iarracht dhflis Ghaeilge.
(c) Triail Chainte: Gnáthchúrsai agus gnáthimeachtai laistigh de raon spéise agus cumais na ndaltaí is mó a bheidh i gceist anseo.
- Is lad an dá ghné a chuirfear san áireamh sa triail chainte, 3 (c), ná
(a) Stór Gaeilge: Fairsinge agus saibhreas foclóra agus leaganacha cainte an iarrthóra agus ~/ri mbun cumarsáide, agus smaointe, tuairimf agus mothúcháin a chur in iúl, sri.
(b) Cumas Teanga: Cumas an iarrthóra na priomhghnéithe de cheart na Gaeilge (comhréir agus struchtúir, gramadach agus deilbhfocht, rithim agus foghrafocht) a úsáid go cruinn maidir lena bhfuil de stór Gaeilge aige/aici ina c(h)uid iarrachtaf cainte agus cumarsáide. Tagann gné ha Ifofachta i gceist anseo chomh maith.
Nóta: Nf mór cuimhneamh air gur dhá ghné den aonad céanna lad (a) agus (b) anseo - Gaeilge labhartha an iarrthóra.
- Tuairim is 13-15 nóiméad a mhairfidh an Bhéaltriail.
- Marcáil (150)
(i) Léamh/Aithris Filiochta 15 marc
(il) Léamh próis 15marc
(iii) Triail chainte 120 marc
B. Cluastuiscint
- Beidh téip chomónta ann don Ghnáthleibhéal agus Ardleibhéal ach gur scrúdpháipéir ar leith a bheidh ann chun freastal ar an dá leibhéal cumais.
- I nGaeilge amháin a bheidh an t-ábhar téipe agus na scrúdpháipéir chtuastuisceana. Nf mór freagairt ha n-iarrthóiri bheith i nGaeilge freisin, ach amháin áit ar bith a bhféadfaf an freagra a chur in iúl gan focail a úsáid. Nf gá in aon chor gur abairti iomlána a scrfobhfadh ha daltaí gach uair mar fhreagrafiar ha ceisteanna.
- Úsáidfear modhanna éagsúla ceistiúcháin, ceisteanna ilrogha ina measc.
- Beidh cothromafocht idir na mórchanúintf, ach seachnófar mórdhifrfochtaf foclóra agus gramadaf agus nathanna Iogánta.
- Caint shoiléir a bheidh ar an téip agus f á labhairt ag cainteoirf maithe Ifofa.
- Ni mór do gach iarrthóir an triail seo a ghlacadh ag an leibhéal céanna a bheidh á ghlacadh aige/aici s a Scrúdú Scríofa.
- Tuairim is leathuair an chloig a mhairfidh an triail.
- Piosai cainte dá leithéid seo is mó a bheidh i gceist agus dlúthbhaint acu le hábhar ha dtopaid s a siollabas (gnéithe den chúltúr Gaelach san áireamh) agus le saol agus timpeallacht na ndaltaí:
Comhráite agus agallaimh
Mfreanna nuachta agus tuairisce
fógrai, teachtaireachtai sri
piosai cainte agus giotai faisnéise de gach saghas
giotai as cláir raidió/teilifise.
- Marcáil
Gnáthleibhéal: 120 marc Ardleibhéal: 90 marc
C. Na Scrúdpháipéir Scriofa
Gnáthleibhéal
- Beidh dhá pháipéar ann don leibhéal seo.
- Dhá uair an chloig a mhairfidh gach páipéar dfobh.
- Páipéar I (180 marc)
(a) Ceapadóireacht
(i) Sa chuid seo den scrúdú iarffar ar dhaltaf tabhairt faoi dhá cheann de na cineálacha seo ceapadÓireachta:
- Giota leanúnach
- Scéal
- Litir
- Comhrá
(ii) Tabhaffar rogha d'iarrthóirf laistigh de ha cineálacha ceapadóireachta sin.
(iii) Tabhaffar treoir sa pháipéar scrúdaithe maidir leis an bhfad a mbeifear ag súil leis san fhreagairt i gcás na bpfosaf seo.
(b) Léamhthuiscint
(i) Beidh ar dhaltai tabhairt faoi dhá shliocht léamhthuisceana.
(ii) Piosai den chineál seo thíos is mó a bheidh i gceist.
Ailt irise/nuachtáin
Giotai as téacsanna pearsanta (m.sh. dialanna, litreacha 7ri.)
Tuairisci ar imeachtai éagsúla (gnéithe den chultúr Gaelach san áireamh).
(iii) Beidh an bhéim uile sna focheisteanna ar thuiscint na ndalta( a r a bhfuil i gceist sna sleachta. Ni bheidh aon fhocheist bunaithe ar thástáil ghnéithe d'fhoclóir ná de theanga na sleachta.
(c) Marcáil
Ceapadóireacht: Léamhthuiscint:
100 marc (2 x 50) 80 marc (2 x 40)
Páipéar II (150 marc)
Scrúdófar prós agus filfocht an tSiollabais sa pháipéar seo.
Prós
- larrfar ar dhaltaf dhá cheist a fhreagairt s a chuid seo den scrúdú: ceist amháin ar an ábhar dualgais agus ceist eile ar an ábhar roghnach.
- Tabharfar rogha do ha daltaí laistigh de gach ceist dfobh sin.
- Usaldfear modhanna éagsúla ceistiúcháin. Tástáil eolais/tuisceana ha ndaltaí ar an bprós a bheidh i gceist.
- Scrúdófar teanga an phróis dualgais laistigh den cheist ar an bprós dualgais.
Marcáil
Prós dualgais: 40 marc
Prós roghnach: 35 marc
Filiocht
- larrfar ar dhattaf dhá cheist a fhreagairt s a chuid seo den scrúdú: ceist amháin ar na dánta dualgais agus ceist eile ar na dánta roghnacha.
- Tabharfar rogha laistigh de gach ceist dfobh sin.
- Usaldfear modhanna éagsúla ceistiuchain. Tástáil eolais/tuisceana na ndaltaf ar ha dánta uile a bheidh i gceist.
- Marcáil
Dánta dualgais: 40 marc
Dánta roghnacha: 35 marc
Ardleibhéal
- Beidh dhá pháipéar ann don leibhéal seo.
- Dhá uair go leith a mhairfidh gach páipéar diobh.
- Páipéar I (165 marc)
(a) Ceapadóireacht
(i) larrfar ar dhaltaf tabhairt faoi cheann amháin de na cineálacha seo ceapadóireachta:
Aiste
óráid
Tuairisc
Scéal
Diospóireacht (piosa cainte lena linn)
Ait nuachtáin/irise
(ii) Beifear ag súil le fairsinge agus le saibhreas Gaeilge a bheith acu mar aon le cumas ar ha prfomhghnéithe de cheart na teanga a úsáid le cruinneas agus le beachtas.
(iii) Beifear ag súil go mbeidh na daltaf seo in ann tuairimi pearsanta a chur in iúl go héifeachtach tri mheán ha scr[bhneoireachta.
(b) Triail Teanga
(i) Cuirfear sliocht leanúnach próis faoi bhráid na ndaltai agus iarrfar orthu bearnai ann a lionadh.
(ii) Roghnófar na nithe atá fágtha ar Iár sna bearnaf chun cumas na ndaltaf maidir le bunstruchtúir agus foclóir na teanga a thástáil.
(iii) Maidir le roghnú an tsleachta sin, cuirfear na nithe seo a leanas san áireamh -
topaiciúlacht ábhair
gnáthúsáid chumarsáideach ha teanga
Nóta:
De réir mar atá rianaithe in (i), (ii), (iii) anseo a bheidh an cheist seo sna blianta tosaigh, ach tá sé i gceist modhanna éaqsúla ceistiúcháin a úsáid s a chuid seo ina dhiaidh sin.
(c) Léamhthuiscint
(i) larrfar ar dhaltai tabhairt faoi dhá ghiota Iéamhthuisceana. Gnáthphrós laethúil de chine~! na hiriseoireachta ar ghnáthchúrsaf spéisiúla is mó a bheidh sna giotai seo.
(ii) Cuirfear ceisteanna tuisceana faoi ábhar ha ngiotaf. Ni bheidh aon cheist bunaithe ar thástáil ghnéithe de theanga ha ngiotai.
(d) Marcáil
Ceapadóireacht: 100 marc
Triail Teanga: 15 marc
Léamhthuiscint: 50 marc (25 x 2)
Páipéar II (195 marc)
- Sa pháipéar seo déanfar tástáil ar phrós agus ar fhilfocht an tSiollabais, agus ar Stair na Gaeilge.
- Prós
larrfar ar dhaltaf tabhairt faoi dhá cheist:
(i) Ceist ar an gcnuasach de phrós dualgais atá comónta don Ghnáthleibhéal agus don Ardleibhéal. Laistigh den cheist seo freisin déanfar tástáil ar an bprós ar leith is gá don mhúinteoir ranga a roghnú de bhreis ar an bprós dualgais úd. Scrúdófar teanga an phróis dualgais laistigh den cheist ar an bprós dualgais.
(il) Ceist amháin as a ro,qha ceann amháin de na ceithre rannóg seo a leanas: gearrscéalta, úrscéalta, dfrbheathaisnéisf, drámaf (faoi mar atá siad leagtha amach s a siollabas féin).
(iii) Beidh rogha ar fáil laistigh de gach ceist dfobh sin.
(iv) Sna ceisteanna próis dfreofar ar na gnéithe seo a leanas:
eolas/tuiscint ar an ábhar cumas Iéirmheastóireachta - Filiocht
larrfar ar dhaltaf tabhairt faoi dhá cheist:
(i) Ceist ar na dánta dualgais atá comónta don Ghnáthleibhéal agus don Ardleibhéal. Laistigh den cheist seo freisin, déanfar tástáil ar ha dánta ar leith is gá don mhúinteoir ranga a roghnú de bhreis ar na dánta dualgais úd
(ii) Ceist ar na dánta dualgais breise atá leagtha sfos s a siollabas don Ardleibhéal.
(iii) Cuirfear rogha ar fáil laistigh de gach ceist dfobh sin.
(iv) Sna ceisteanna fil(ochta d[reofar ar ha gnéithe seo a leanas:
eolas/tuiscint ar na dánta ó thaobh ábhair agus foirme de
eolas/tuiscint ar na filf
eolas/tuiscint ar chúlra na ndánta
cumas Iéirmheastóireachta.
- Stair na Gaeilge
(i) Sa chuid seo den scrúdú iarrfar ar dhaltaf gearrchuntas a scrfobh ar ghnéithe áirithe de dhá thopaic as an liosta atá s a siollabas.
(ii) Tabharfar rogha s a cheist seo.
(iii) Ar an eolas atá an bhéim s a cheist seo. Eolas ginearálta atá ag teastáil den chuid is mó ach é réasúnta cruinn. - Marcáil
Prós: 80 marc (40 x 2)
Filfocht: 70 marc (35 x 2)
Stair na Gaeilge: 45 marc (23 + 22)
D. An Chothrornaiocht Mharcála
Mar a leanas a bheidh an chothromafocht mharcála s a Ghnáthleibhéal agus san Ardleibhéal.
Gnáthleibhéal
(i) Béaltriail 25%
(il) Cluastuiscint 20%
(iii) Páipéar I (Léamhthuiscint, Scrfobh) 30%
(iv) Páipéar II (Prós agus Filfocht) 25%
Ardleibhéal
(i) Béaltriail 25%
(ii) Cluastuiscint 15%
(iii) Páipéar I (Léamhthuiscint, Scrfobh, Trialacha Teanga) 27.5%
(iv) Páipéar II (Prós, Filfocht agus Stair) 32.5%