Gaeilge - na hArdteistiméireachta (Bonnleibhéal) Siollabas

1.ARDTEISTIMÉIREACHT / BONNLEIBHÉAL

1.1 Tá sé i gceist sa siollabas seo:

(i) Freastal a dhéanamh ar shainriachtanaisi na ndaltai a roghnagh cúrsa an Bhonnlibhéil sa Teastas Sóisearach .

(ii) Freastal a dhéanamh af na daltai eile a roghnódh an leibhéal seo seachas leibhéal elle.

(iii) Go bhfaigheadh daltai an leibhéil seo léargas ar an gcultúr Gaelach .

(iv) Go gcuirfi béim bhreise ar ghabhchumas seachas ar ghinchumas .

(v) Go ndireofai sa chúrsa seo ar riachtanais an dalta i saol nahoibre .

1.2An Siollabas

Ins an siollabas seo, tugtar aird faoi leith ar na riachtanais seo:

(a) go nd£reofai ara bhfuil sealbhaithe ag na daltai a leathnú , a dhoimhniú agus a bhuanú ;

(b) go n-aithneofai cúlrai agus cumais éagsúla na ndaltai;

(c) go dtabharfai aitheantas sa teagasc do na scileanna seo: cluastuiscint, labhairt, léamhthuiscint agus scriobh.

2. AIDHMEANNA

Is iad seo th£os na haidhmeanna ginearálta a bhaineann le múineadh na Gaeilge ag an leibhéal seo:

(a) Deis a thabhairt do na daltai an Ghaeilge a fhoghlaim agus a shaibhriú de réir a n-acmhainne, sa tsli is go mbeidh siad ábalta páirt ghniomhach a ghlacadh i saol dátheangach.

(b) Cumas Gaeilge na ndaltai a fhorbairt i dtreo is go mbeidh gach scil teanga (éisteacht, labhairt, léamh, scriobh ) acu de réir an-acmhainne.

(c) Léargas a thabhairt do na daltai ar chultúr agus ar shaiocht Ghaelach na hÉireann agus deiseanna a chur ar fáil dóibh é seo a bhlaiseadh trid an teanga, an ceol, an stair, an litriocht agus mar sin de.

(d) Féinmheas agus féinmhuinin na ndaltai a chothú tri thuiscint a thabhairt dóibh af a bhféinniúlacht agus ara n-oidhreacht chultúrtha.

(e) Go mbeadh mar thoradh ar mhúineadh na Gaeilge go gcothófai dearcadh dearfach ar fhoghlaim teangacha agus ar chainteoir£ teangacha eile mat aon le meas af chultúir agus af shaÆochta£ eile.

(f) Taitneamh agus spreagadh a sholáthar do na daltai i gcomhthéacs na Gaeilge.

3. CUSPOIRI MUINTEOIREACHTA

A chur ar chumas na ndalta ~ na scileanna teanga - tuiscint, labhairt agus scriobh - a shealbhú mar atá sonraithe th£os.

3.1 Tuiscint

(i) Teanqa Labhartha (Cluastuiscint)

Go mbeidh na daltai in ann tuiscint a bhaint as treoracha, ceisteanna, eolas agus caint shimpl ~ bunaithe ar ghnáthábhair aiceanta de réir na dTopaici.

Go mbeidh siad in ann tuiscint a bhaint as m£reanna simpli nuachta agus tuairisce.

Go mbeidh siad in ann tuiscint a bhaint as fógrai simpli.

(ii) Téacsanna Scriofa (Léamhthuiscint)

Go dtuigfidh na dalt~i bunéirim téacsanna scrÆofa a bheidh ag teacht go dlúth lena gcuid taithi agus spéise agus a bheidh grádaithe dá réir (m.sh. ailt irise / nuachtáin; scéalta simpl£; sleachta as drámai; dánta / amhráin oiriúnacha) .

Go dtuigfidh siad na mórphoint£ ábhair i dtéacsanna foirmiúla a bhaineann le saol na hoibre m.sh. foirmeacha oifigiúla.

Go dtuigfidh siad litreacha agus téacsanna a bhfuil teachtaireacht phearsanta iontu.

Go mbeidh siad in ann tusicint a bhaint as fógrai agus comharthai simpl£ Gaeilge ins na meáin chumarsáide.

3.2 Labhairt

Go mbeidh na daltai in ann páirt ghn£omhach a ghlacadh i gcomhrá ar ábhar na dTopaici.

3.3 Scriobh:

Go mbeidh af chumas daltai tascanna gearra scribhneoireachta a chur i gcrich m.sh cuireadh, foirm, litir, scéal, cuntas, nóta srl.

4.TOPAICI

LIOSTA NA dTOPAICI

1.An Dalta Féin

• Ainm, Sloinne, Aois
• An Teaghlach
• An gnáthshaol laethúil sa teaghlach
• Saol an chailin/saol an bhuachalla

2.Caitheamh Aimsire

• Cúrsai spóirt (cluichi)
• Ceol/Rince
• Scannáin
• Teilifis, Raidio srl.

3.Ait ChÓnaithe

• Teach/Arasán
• Na Seomrai
• Obair an Ti
• An Gairdin
• Peatai
• Cúraim£ bhaill an teaghlaigh

4. Scoil

• Abhair
• Múinteoiri
• Timpeallacht na Scoile
• Imeachtai
• Rialacha
• Amchlár
• Laethanta Saoire

5.An Ceantar Dúchais / Aitiúi!

• Suiomh
• Saghas Ceantair: ceantar tuaithe tuaithe/bruachbhaile/cathair
• Logainmneacha Aitiúla
• Clubanna
• Eaglaisi

6.Saol an Bhaile Mhóir

• Seirbhisi
• Tionscail
• Siamsaiocht
• Saol na Tuaithe
  • SeirbhZsi
  • Feirmeoireacht
  • Barrai
  • Ainmhithe
  • An Dúlra - crainn / bláthanna / éin
  • Iascaireacht
  • An fharraige
  • Siamsaiocht
• Seirbhlsi an Cheantair
  • Siopai agus Siopadóireacht
  • Ospidéil
  • Stáisiún na nGarda£
  • Oifig an Phoist
  • Ionad Pobail
  • Oifigi Rialtais Aitiúil
  • Leabharlanna
  • Bainc
• Obair agus Saol Na hOibre
  • Slite beatha agus ceirdeanna éagsúla
  • Saol na hoibre
  • Taithi Oibre
  • Airgead
  • Roghnú shli bheatha / céirde
  • Fostaiocht / Difhostaiocht
• Éadal aqus Faisean
  • Cineálacha Éadai
  • Éadai Faiseanta
  • Éide Scoile
  • Faisin na bhfear / na mban
• Ceol
  • Saghasanna éagsúla ceoil
  • Na húirlisi ceoil
  • Bannai / Grúpai ceoil reatha - amhránaithe
  • Na cartacha
  • Lirici
  • Ceol agus amhráin traidisiúnta
• Cúrsai Sl~inte
  • Bia agus Deoch
  • Baill an choirp
  • Tinneas agus Galair
  • Timpissti
• Am agus Aimsir
  • An t-Am
  • Na Séasúir
  • Priomh - Fhéilte na Bliana
  • Réamhaisneis na hAimsire
• Cúrsa£ Taistil
  • Modhanna Taistil (sean agus nua)
  • Carr, Rothar, Gluaisrothar, Traein, Bus, Eitleán, Spásárthach.
  • Ceadúnas Tiomána
  • Treonna agus Treoracha
• Éire
  • Réigiúin agus Gnéithe Aiceanta
  • MóreachtraÆ Stair na hÉireann
  • Institiúdi an Stáit (Bunreacht, Uachtrán, Dáil, Seanad, Páirtithe Polaitiúla)
• An Ghaeilqe
  • An Ghaeilge i dtimpeallacht an dalta
  • An Ghaeilge sa saol comhairmseartha (teilifis, raidio, nuachtáin, iris£, fógraiocht)
  • An Ghaeltacht
  • Ionad na Gaeilge i gCultúr na hÉireann.
• T£ortha Eile
  • Teangacha
  • Nósanna
  • Taisteal agus Saoire thar lear
  • Éire san Eoraip
  • Na Gaeil thar lear
• Abhair eile a qcuireann an dalta spéis iontu

Nóta 1 : Ba chóir go ndéanfai saothrú teoranta af na topaicf go léir thuas sa ghabhchumas (cluastuiscint agus léamhthuiscint) agus saothrú ar leith sa ghinchumas af na topaici ina measc (nó ar ghnéithe diobh) a bhfuil baint acu le saol agus le réimsf spéise agus taithÆ na ndaltaf.

Nóta 2: Is sna topaici seo a leanas is mó a thagann gnéithe den chultúr Gaelach i gceist - I, 2, 5, ii, 15, 16, 17. NÆ mór saothar speisialta a dhéanamh orthu san.

5. FEIDHMEANNA

5.1 Seo liosta de shampla£ feidhmeanna teanga ba chóir a úsáid.

5.2 Tá saoirse ag múinteoiri clár teagaisc a leagan amach a bheadh oiriúnach agus taitneamhach dá ndaltai féin.

5.3 Moltar do mhúinteoiri na feidhmeanna thios a shaothrú ar mhodh comhtháite san éisteacht, sa teanga labhartha, sa léamh agus sa scriobh.

5.4 LIOSTA NA bhFEIDHMEANNA

F1. Aq bualadh le daoine

1.1 Gnáthbheannachtai a thuiscint, a chur agus a fhreagairt

1.2 Scaradh - slán a fhágáil

1.3 Seoladh agus uimhir theileafóin/ghutháin a fháil/a thabhairt

1.4 Daoine a chur in aithne

1.5 Fiafraf faoi dhaoine eile

1.6 Freagra£ a thabhairt

1.7 Bu£ochas a chur in iúl

1.8 Cur s£os a dhéanamh ar dhaoine

1.9 Cur sios ar áit/cheantar

1.10 Leithscéal a ghabháil

1.11 Coinne a shocrú.

F 2 . Aq lorq/aq tabhairt eolais

2.1 Daoine/ruda£/áiteanna a aithint

2.2 Cur sfos a lorg/a dhéanamh

2.3 Rogha a chur in iúl

2.4 A rá go bhfuil rud éigin af eolas agat

2.5 A fháil amach an bhfuil duine/rud éigin ag teastáil

2.6 A fháil amach an cuimhin le duine rud éigin

2.7 MZniú a lorg agus a thabhairt

F3. Ag cur tuairimi aqus dearcadh in iúl

3.1 TuairimÆ a lorg agus a nochtadh

3.2 Spéis/suim a nochtadh

3.3 Aontú agus easaontú

3.4 Mothúcháin a nochtadh

3.5 Dúil a chur in iúl.

F4. Ag áiteamh ar dhaoine rudai a chut i qcrÆch

4.1 Ruda~ a iarraidh ar dhuine eile

4.2 Iarraidh ar dhuine rud éigin a dhéanamh

4.3 Cabhair/cúnamh/cuidiú a iarraidh

4.4 A fháil amach agus a chur in iúl go bhfuil tú ábalta/in ann rud éigin a dhéanamh

4.5 Rabhadh a thabhairt

4.6 Cead a iarraidh agus a thabhairt

F5. A qleasú ha cumarsáide

5.1 Easpa tuisceana a chur in iúl

5.2 Ag iarraidh ar dhuine rud a athrá

5.3 Rudai a shoiléiriú

5.4 Ag iarraidh ar dhuine focal a litriú